Metropolis TV

Hoe is het nu met Andala?

Wed, 10 Mar 2010 20:34:00 CET

In de week na onze uitzending Metropolis: Nieuw in de stad gaan we op de website van Metropolis verder waar de uitzending ophield.

Dus hoe is het nu eigenlijk met Andala, onze nieuwkomer uit Lusaka?

Andala maakt het goed volgens Cleopatra, onze correspondente in Zambia die hem volgde voor de Nieuwkomers-uitzending. Hoewel hij zijn baantje in de bouw kwijt is omdat het gebouw af is, verdient hij naar eigen zeggen beter als timmerman omdat hij dat vak steeds beter beheerst. Bovendien kan hij bij zijn collega’s niet meer stuk, die zien hem sinds de opnames van Metropolis als een echte televisiester.

Andala´s vrouw is blij met haar nieuwe leven in de stad en Andala is geld aan het sparen zodat zij dingen kan gaan verkopen op de markt. Wel vindt ze het nogal lawaaiig in de stad en is ze niet gewend om zulke bemoeizuchtige buren te hebben: als ze kookt vragen ze wat er op het vuur staat, en ze merken het meteen als ze een nieuwe jurk heeft. Daarom wil ze zo snel mogelijk iets vinden om buiten het huis te gaan doen.

Wat betreft zijn oude vriendinnetje Harriet: hoewel hij niet meer veel aan haar denkt, voelt Andala zich bezwaard om met zijn vrouw naar dezelfde plekken te gaan als waar hij met haar kwam. Hij weet niet of ze het daar wel leuk vindt en bovendien is hij bang dat ze boos wordt omdat hij daar vroeger met zijn vriendinnetjes heenging.

Alles lijkt dus op rolletjes te lopen voor Andala. Toch hoopt hij nog steeds uiteindelijk nog te gaan studeren: hij wil graag hogerop komen in het timmerbedrijf, en als hij ooit zijn eigen timmerwerkplaats wil beginnen zal hij ook moeten studeren, vindt hij.

Hoe is het nu met Maria?

Wed, 10 Mar 2010 20:34:00 CET

In de week na onze uitzending Metropolis: Nieuw in de stad gaan we op de website van Metropolis verder waar de uitzending ophield.
Onze correspondenten in Colombia hebben in het geval van Maria helaas niet veel goeds te melden. Het is na de opnamen voor Metropolis alleen maar slechter gegaan met haar. Correspondenten Alejandro en Leo zochten de dag na onze uitzending contact met haar, en troffen haar in erbarmelijke omstandigheden.
Maria werkt al twee maanden niet meer als prostituee; zelfs dat leverde haar te weinig op om haar kinderen te onderhouden en de huur te betalen. Ze moest weg uit het huis waar ze met haar twee kinderen woonde en leeft nu in een van de slechtste buurten van Bogota, waar misdaad welig tiert en drugsgebruikers het straatbeeld bepalen. Daar woont ze in de kelder van het ‘Oude Rode Kruis’, een voormalig opvanghuis in het centrum. Verlaten door de hulporganisaties is het nu een toevluchtsoord voor Maria en de vele andere ontheemden die er opeengepakt slapen in kleine ruimten.
In augustus heeft de politie geprobeerd dit terrein te ontruimen, onder meer om de vele kinderen op het terrein onder toezicht te stellen van de Colombiaanse kinderbescherming. De ontheemden probeerden hun kinderen te verbergen en hebben zichzelf met stenen en knuppels verzet tegen de autoriteiten. Alejandro beschrijft Maria als in shock, en zeer bezorgd om haar kinderen en wat ze allemaal hebben moeten meemaken op hun jonge leeftijd. Om aan eten te komen gaat Maria met haar kinderen iedere dag naar de markt om te bedelen.
Op dit moment ziet Maria de toekomst somber in, maar ze blijft hopen dat ze op een dag weer een eigen huisje zal hebben voor haar en haar twee kinderen.

Aanstaande zaterdag: Seksuele voorlichting

Tue, 09 Mar 2010 23:05:00 CET

De eerste uitzending van deze reeks gaat over seksuele voorlichting, Wereldwijd vergelijken we de verschillen: hoe pakken ze dat aan in Peru, in Congo of in Nicaragua? Door wie wordt het gegeven? En op welke manier? En hoe doen ze het in Brabant eigenlijk?

Een nieuw seizoen Metropolis!

Tue, 09 Mar 2010 23:05:00 CET

We beginnen op een nieuwe dag en een nieuw tijdstip: zaterdagavond om 20:25 uur. Bovendien pakken we het iets anders aan dan voorgaande seizoenen. Onze nieuwe presentator Stef Biemans trekt in het nieuwe seizoen namelijk ook Nederland in, om ook ons land met de rest van de wereld te vergelijken. Verder blijft Metropolis natuurlijk hetzelfde: ons netwerk van lokale correspondenten van over de hele wereld laat ons iedere week hun wereld zien.

Correspondent Mogib in ziekenhuis

Mogib — Mon, 01 Mar 2010 00:13:00 CET

Correspondent Mogib in ziekenhuis
Ruim een week geleden werd de redactie van Metropolis opgeschrikt door het bericht dat onze correspondent in Jemen, Mogib Hassan, in het ziekenhuis terecht was gekomen. Hij is op straat aangevallen, waarbij hij aan zijn armen en rug gewond is geraakt. Inmiddels is hij weer ontslagen uit het ziekenhuis. Omdat hij zich onvelig voelt, overweegt hij nu het land te verlaten. Metropolis ondersteunt hem uitaard waar mogelijk.
Trouw wijdde een artikel aan onze correspondent.
Mogib maakt altijd indringende reportages voor Metropolis, waaronder het verhaal over de gescheiden vrouw Fazea.

Metropolis cribs: Wesley in Brazilië

Wesley — Mon, 01 Mar 2010 00:13:00 CET

klik hier en bekijk de video bij de nieuwspagina

Hoe is het om correspondent voor Metropolis te zijn? Minstens zo interessant als de verhalen die zij maken, zijn de plekken waar ze wonen. Van Sana’a tot New York en van Beijing tot Ouagadougou, in deze serie portretten vertellen onze correspondenten over hun stad, krijgen we een kijkje in hun huis en op hun werkplek. Met deze keer: Wesley in Rio de Janeiro, Brazilië.

Nagekomen inzending: Looking for Michael

Fri, 12 Feb 2010 00:00:00 CET

Op de redactie van Metropolis komen dagelijks video’s binnen. Bijdragen voor onze komende thema’s, vrijwillige inzendingen, en af en toe ook iets curieus. Zo ontvingen we ruim twee maanden na onze Michael Jackson-uitzending een wat onduidelijk filmpje over het bezoek van Michael Jackson aan Swaziland. Het lijkt er op dat de maker niet helemaal begrijpt hoe een Metropolis-reportage er normaal gesproken uitziet. In de categorie ‘wat we nu weer binnen krijgen’, presenteren we vandaag:Two kings and a dream.

klik hier en bekijk de video bij de nieuwspagina

Nieuw in Lusaka: Andala

Mon, 21 Sep 2009 00:00:00 CEST

De 28-jarige schooluitvaller Andala verruilt het Zambiaanse platteland voor hoofdstad Lusaka om geld te verdienen om zijn opleiding te kunnen afmaken. Zijn verwachtingen van de grote stad zijn hoog: hier heb je alles, in zijn eigen dorp niets.

Andala is gewend aan een primitieve levensstijl zonder elektriciteit en andere gemakken. Omdat hij ervaring heeft in de bouw, verwacht hij snel een baan te vinden als metselaar of timmerman. Maar hij is nooit eerder in de grote stad geweest en weet dus niet goed waar te beginnen.

Als het vinden van een slaapplek tussen alle andere nieuwkomers op het station al zo moeilijk is, hoe zal de rest van Andala’s zoektocht hem dan vergaan?

Andala is gevolgd door correspondent Cleopatra. Klik hier om haar profiel en filmpjes te bekijken.

Lusaka

Afrika is momenteel het snelst verstedelijkende continent ter wereld. Lusaka is een van de snelst groeiende steden van dit continent. Volgens de laatste tellingen wonen er 1,2 miljoen mensen, maar dat aantal neemt snel toe nu er dagelijks zo’n honderd mensen naar de stad trekken.

Omdat het contrast tussen dorpen en steden meestal groot is, krijgen nieuwkomers als Andala vaak te maken met een cultuurshock zodra ze voet in de grote stad zetten. Daarnaast is het vinden van werk, voedsel en een woning hier lastig. Het aanbod aan betaalbare huizen is laag en ook dwalen er veel oplichters rond op de woningmarkt. Slapen op het station is dus heel normaal voor nieuwkomers in deze stad.

Metropolis special: nieuw in de stad

Mon, 21 Sep 2009 00:00:00 CEST

Maandag 21 september kwam Metropolis met een extra lange uitzending: wereldwijd volgden we vier jonge mensen die naar de grote stad trekken.

De uitzending ‘Nieuw in de stad’ maakt deel uit van de VPRO-themaweek ‘eeuw van de stad’ en volgt Dong Bing, Maria, Andala en Nick: vier jonge mensen op verschillende continenten die besloten hebben om naar de grote stad te trekken. Deze nieuwkomers werden een half jaar lang gevolgd door onze correspondenten en in de documentaire kun je zien wie uiteindelijk slaagt en wie niet.

Nieuw in Shanghai: Dong Bing

Mon, 21 Sep 2009 00:00:00 CEST

Onze jongste nieuwkomer Dong Bing verlaat zijn geboortedorp in de provincie Henan als het bedrijf waar hij voor werkt door de economische crisis zijn deuren moet sluiten.

Gelokt door televisiebeelden waarin luxe en weelde de boventoon voeren, is hij vastberaden het te gaan maken in Shanghai. De ietwat naïeve Dong Bing heeft hoge verwachtingen en denkt dat de kansen voor het oprapen zullen liggen in deze snelgroeiende metropool.

Lukt het Dong Bing zijn hoofd boven water te houden, of verdrinkt hij in deze megastad? Zijn uithoudingsvermogen wordt in elk geval flink op de proef gesteld.

Dong Bing is gevolgd door correspondent Sunny en regisseur Bas Roeterink. Klik hierom Sunny’s profiel en filmpjes te bekijken.

Shanghai

Deze Chinese havenstad telt inmiddels meer wolkenkrabbers dan New York en bovendien meer dan het dubbele aantal inwoners: zo’n achttien miljoen. Gedeeltes van de stad die twintig jaar geleden nog landbouwgrond waren, zijn nu volgebouwd met de modernste architectuur.

Het is logisch dat zo’n snelgroeiende stad met grote haven, veel werk- en gelukzoekers uit het hele land trekt. De veelal laagopgeleide arbeidsmigranten verkopen afval op straat of werken aan de grote, glimmende gebouwen die het nieuwe gezicht van de stad vormen.

Voor jonge, opgeleide nieuwkomers als Dong Bing ligt het anders. Zij zoeken een baan in de horeca, elektronicawinkels, de makelaardij of verzekeringswereld. Helaas voor deze nieuwkomers liggen deze bedrijfstakken door de economische recessie compleet op hun gat. Velen van hen trekken uiteindelijk dan ook weer ontmoedigd en teleurgesteld terug naar het platteland.

Nieuw in New York: Nick

Mon, 21 Sep 2009 00:00:00 CEST

“If you can make it there, you can make it anywhere,” zong Frank Sinatra al. Deze belofte van succes trekt dagelijks mensen uit de hele wereld naar deze metropool. Zo ook nieuwkomer Nick uit Californië.

Sinds het behalen van zijn diploma op de toneelschool, probeert Nick het echte leven te ontwijken. De paniek slaat toe bij het aanbreken van zijn dertigste verjaardag. Hij weet: het is nu of nooit en vertrekt naar New York. Nick is vastbesloten zijn droom, doorbreken op de planken van Broadway, waar te maken.

Ondanks zijn charme en brede repertoire - hij citeert moeiteloos passages van Shakespeare, Moliere en Marlow - zitten de meeste dingen hem tegen. Hij heeft geen huis, geen geld, weinig connecties en geen agent. Kortom: het begin van een klassiek verhaal dat moeiteloos in een Broadway stuk zou passen.

Gaat Nick het maken in deze bruisende wereldstad of zal hij berooid en een illusie armer eindigen?

Nick is gevolgd door correspondenten Kel O’Neill en Eline Jongsma. Klik hier voor hun profiel en filmpjes.

New York

Is op Broadway de hectiek van New York het meest voelbaar, het bruisende karakter van de stad reikt tot ver buiten Manhattan. In New York leven op dit moment meer dan acht miljoen mensen van 150 verschillende nationaliteiten. Het is een van de meest kosmopolitische steden ter wereld, al spant Amsterdam de kroon met 177 verschillende nationaliteiten.

Omdat in de stad ook talloze illegale immigranten wonen, wordt weleens gezegd dat statistieken over New York berekenen even onmogelijk is als water vast spijkeren op een muur. Door de vastgelopen economie is het voor nieuwkomers lastig om een baan te vinden. Kon een beginnend acteur voorheen altijd wel aan een baantje in de horeca komen, tegenwoordig is het zelfs daar moeilijk om aan de bak te komen.

De onuitputtelijke bron van kansen die New York haar magische aantrekkingskracht geeft, lijkt langzaam op te drogen door de economische recessie.

Nieuw in Bogota: Maria

Mon, 21 Sep 2009 00:00:00 CEST

Een beter leven: voor bijna alle nieuwkomers is dat het motief voor hun verhuizing naar de grote stad. Voor alleenstaande moeder Maria is vertrekken uit haar dorp de enige optie. Het is er simpelweg te gevaarlijk voor haar en haar twee jonge kinderen.

Het dorp ligt in de beruchte provincie Urabá, dat al jaren het strijdtoneel is van het leger, guerrilla’s en paramilitairen. De 29-jarige Maria is een van de naar schatting drie miljoen Colombiaanse desplazados, mensen die vanwege het geweld hun woonplaats noodgedwongen moeten verlaten, en heeft tot nu toe geen makkelijk leven. Ze is in de steek gelaten door de vader van haar kinderen en draagt de zorg voor haar kinderen nu alleen.

In Bogota hoopt ze allereerst de veiligheid van haar kinderen te kunnen waarborgen en financiële zekerheid te vinden om haar kinderen uiteindelijk een betere toekomst te kunnen bieden.

Maria is gevolgd door correspondenten Leo en Alejandro. klik hier om Leo’s profiel en filmpjes te bekijken.

Bogota

De hoofdstad van Colombia is hooggelegen in het Andes gebergte en wordt bewoond door ruim zes miljoen mensen. Bogota is berucht vanwege haar gewelddadige karakter: acht moorden per dag waren hier tien jaar geleden nog aan de orde van de dag.

Inmiddels hebben investeringen in openbare ruimte, infrastructuur, openbaar vervoer, scholen en bibliotheken daar verandering in gebracht en de stad een ander gezicht gegeven. Toch blijft het een stad vol contrasten waar dure sportwagens naast muilezels over drukke kruispunten razen en wolkenkrabbers tussen koloniale kerken uit de grond schieten.

Bogota is een van de snelst groeiende stedelijke gebieden in Zuid-Amerika. De vele displazados die net als Maria voor het geweld in hun woonplaats zijn gevlucht, zijn er zichtbaar als daklozen, bedelaars en straatverkopers. 98 Procent van hen leeft in armoede en slechts vijf procent vindt uiteindelijk vaste woonruimte.

Een zondige gouddelver in Senegal

Fri, 12 Dec 2008 00:00:00 CET

Het ergste baantje dat correspondent Alhamdou uit Senegal in zijn land kon bedenken, was gouddelver: deze mannen doen ruig werk op de meest afgelegen plaatsen. Bovendien slapen ze met prostituées en drinken ze zich te pletter omdat ze geloven dat zondig leven de kans op het vinden van goud vergroot. Alhamdou vertelt over de totstandkoming van zijn eerste bijdrage voor Metropolis:

Correspondent AlhamdouOm het goudzoekersdorpje te bereiken moet je halsbrekende toeren uithalen. Vanuit Dakar (waar ik woon) vertrek je allereerst met de auto voor een rit van 500 kilometer over een verharde zandweg. Dan volgt een slechtere weg die dwars door het Niokolokoba National Park voert, het duurt normaal gesproken drie tot vier uur om daar doorheen te reizen. In het park wonen veel leeuwen, panters en andere wilde dieren. We reden ’s avond door het park toen onze auto stuk ging. Zeer gevaarlijk om uit de auto te gaan, we waren behoorlijk bang.
Gelukkig kregen we de auto even later weer aan de praat, en we vervolgden onze weg naar het goudzoekersdorpje en vanaf daar is het nog een stukje rijden naar de plaats waar echt wordt gegraven.

Daar aangekomen bleek het nog niet mogelijk om te filmen. Er was net iemand doodgegaan. Hij was lang ziek geweest. Dagenlang werkte er daarom niemand, en het regende bovendien heel hard. Het was erg lastig voor ons. Toen vertelde iemand me dat ik colanoten aan de oude marabouts (tovenaars) van het dorp moest geven, toen ik dat had gedaan waren de boze geesten verdreven en konden de goudzoekers weer aan de slag. En wij eindelijk filmen.

‘De hitte’ en ander bijgeloof

Fri, 06 Jun 2008 00:00:00 CEST

De laatste aflevering van Metropolis gaat over bijgeloof. Bijgeloof-expert Bart Lauvrijs geeft commentaar over vier van de bijdragen.

Door Elja Looijestijn

‘Bijgeloof is een rituele manier om met het ongrijpbare om te gaan,’ verklaart godsdienstwetenschapper Bart Lauvrijs. Hij schreef onlangs het lijvige naslagwerk Een wereld vol bijgeloof en kent de achtergronden van de bijdragen die de Metropolis-verslaggevers van over de hele wereld instuurden. ‘Bijgeloof ging vooraf aan geloof,’ zegt de Vlaming. ‘Maar het komt ook voort uit het jodendom, christendom en de islam. Voor mij zijn de geschriften van die wereldgodsdiensten het zuivere geloof, en al het overige bijgeloof. Maar het loopt ook door elkaar. Voor de katholieken zijn zaligen en heiligen geloof, voor de protestanten bijgeloof. Dat het geluk zou brengen om bepaalde delen van een heiligenbeeld aan te raken, is dan weer bijgeloof, binnen geloof. Maar strikt wetenschappelijk gezien is al het geloof bijgeloof.’

Kleine Camillo krijgt een armbandje tegen ‘de hitte’.Bijgeloof-expert Lauvrijs verklaart vier van de verhalen in Metropolis nader. In Nicaragua neemt verslaggever Stef Biemans zijn zoon mee naar de oppas, die hem gaatbeschermen tegen ‘de hitte’. Die kunnen baby’s oplopen als er een dronkenlap of een zwangere vrouw naar ze kijkt. Zij verfrissen zich dan met de onschuldige baby. Kleine Camilo krijgt een bad en een armbandje om hem te beschermen. ‘Dit hangt samen met de angst voor het boze oog,’ weet Lauvrijs. ‘Ook in islamitische landen zie je dit veel. Als er iemand al te afgunstig naar een baby kijkt, is dat niet goed. Dan knijpt de moeder bijvoorbeeld in de billen zodat het kind gaat huilen, om de kijker op afstand te houden. Ook mensen met een handicap, dronkaards en gekken probeert men weg te houden bij kinderen, omdat ze zo kwetsbaar zijn voor het boze oog. Ze krijgen dan kaurischelpen om, teentjes knoflook aan het mutsje of andere soorten talismannen.’

Jocelyn werkt nooit aan huizen met ‘negatieve energie’.Verslaggever Abdel in Frankrijk gaat op bezoek bij Jocelyn, een bouwvakker die zich bezighoudt met spirituele zaken. Hij laat hem kennismaken met zijn beschermengelen. Lauvrijs is ervan overtuigd dat deze bestaan. ‘Sommige mensen hebben zoveel geluk en komen zo vaak onder een ongeluk uit, dat het geen toeval meer kan zijn. Dat hebben studies ook uitgewezen. Engelen zijn in het algemeen boodschappers, om mensen de goede richting uit te sturen. De beschermengel is het toonbeeld dat God niet de oorzaak is van het lijden, maar meevoelt met de lijdende mens. Engelen, kabouters, feeën en elfen: allemaal zijn het boodschappers die laten zien hoe de goden willen dat mensen leven. Dan kan positief en negatief zijn; tegenover de beschermengelen staan boze geesten.’

Zarko laat in Macedonië zijn toekomst lezen in koffiedik.In Macedonië zijn waarzeggers nog steeds populair, ook bij een jong publiek. Daarom zijn er in het land geen spanningen tussen moslims en christenen, zegt Sonita. Iedereen heeft hetzelfde bijgeloof. Sonita heeft visioenen in haar dromen. Ze voorspelt ook de toekomst, aan de hand van kaarten, bonen, en koffiedik. Lauvrijs: ‘De toekomst wordt ook voorspeld met theeblaadjes, handlijnen en dergelijke. Onze uitdrukking “koffiedik kijken” komt natuurlijk ook van dit gebruik. Je komt bijgeloof overal tegen. Het klinken van glazen bij het proosten en de hand voor de mond bij het gapen hebben bijvoorbeeld ook een achtergrond uit het bijgeloof.’

Traditionele genezer Masamba: ‘Ik kan aids genezen’.Bijgeloof is levensgevaarlijk in Zambia. Mensen geloven daar dat ze genezen van aids als ze seks hebben met een maagd. Chris Mulenga heeft aids en gaat daarom trouwen met de achttienjarige Chansa Chilufaya. De dokter heeft hem verteld dat hij dan beter zal worden. Chansa vindt het moeilijk om een man te vinden, en heeft liever een man met aids dan geen man. ‘Een maagd staat in veel culturen voor zuiverheid en reinheid,’ zegt Lauvrijs. ‘Net als de kleur wit, vandaar het gebruik om in het wit te trouwen. Het voorbeeld uit Zimbabwe is natuurlijk een tragische vorm van bijgeloof. Het kan positief en negatief zijn. Sporters die kracht putten uit hun rituelen halen iets positiefs uit bijgeloof, dit is een hele nare kant ervan.’

Buitenstaanders: De kastelozen in India

Fri, 06 Jun 2008 00:00:00 CEST

Drie weken geleden werd in India een zesjarige meisje op een vuur gegooid omdat zij als kasteloze ‘onaanraakbare’ over een weg liep waar alleen leden van de hogere kasten mogen komen. De 22-jarige dader was van een hogere kaste. Het meisje liep ernstige brandwonden op en ligt nog altijd herstellende in het ziekenhuis.

Kaste-gerelateerde moorden, verkrachtingen en andere misdrijven zijn dagelijkse kost in India. In een rapport uit 2005 wordt becijferd dat iedere twintig minuten een kasteloze, ook wel Dalit genoemd, het slachtoffer van een misdrijf is. De daadwerkelijke cijfers liggen waarschijnlijk nog veel hoger omdat veel Dalits geen aangifte doen uit angst voor represailles door politie en leden van hogere kastes. Vaak worden Dalits niet eens toegelaten in het politiebureau. En zelfs als het tot een rechtzaak komt, ligt vrijspraak vrijwel altijd in het verschiet. In 2000 resulteerde 89 procent van alle rechtzaken over geweld tegen Dalits in vrijspraak van de verdachte.

De behandeling van de Dalits: Indiase apartheid

Een man uit een hogere kaste passeert een groepje DalitsHet kastesysteem in India is één van de schrijnendste nog bestaande gevallen van sociale uitsluiting. In dit land van 1.1 miljard mensen wordt een groep van zo’n 172 miljoen kastelozen op allerlei manieren gediscrimineerd, uitgebuit en geweerd. Het Engelse woord voor buitenstaander, outcast, slaat oorspronkelijk op deze groep, die buiten de vier traditionele Hindoestaanse kasten valt. Het Tamil-woord ‘paria’, dat wij ook kennen, is een andere naam voor de leden van deze groep.

Hoewel er in India als sinds 1950 een grondwettelijk verbod geldt op discriminatie op basis van kaste, en het gebruik van het begrip ‘onaanraakbare’ verboden is, is er in de praktijk in India nog dagelijks sprake van discriminatie en segregatie. De invloed van de Hindoestaanse tradities is zeker op het platteland buitengewoon sterk en de handhaving van wetgeving die discriminatie bestrijdt laat nogal eens te wensen over. De praktijk komt dan ook neer op een Indiase vorm van apartheid, gebaseerd op traditie en niet op de wet: kastelozen wonen ver verwijderd van de hogere kasten, en mogen geen water halen uit bronnen die voor de hogere kasten gereserveerd zijn. In theehuizen worden de glazen voor Dalits buiten apart bewaard in een emmer. Openbare gebouwen hebben vaak aparte in- en uitgangen en wachtruimtes voor Dalits, als ze überhaupt al toegelaten worden. Ook sommige ziekenhuizen, tempels, markten en bijvoorbeeld begraafplaatsen zijn voor Dalitsoff limits.

Devdasi: prostitutie en slavernij

Een kasteloze tempelprostituee uit de deelstaat KamatakaVrouwen uit deze laagste klasse worden massaal uitgebuit. Op basis van het traditionele systeem van devdasi (een combinatie van de woorden voor god, ‘dev’ en slavin, ‘dasi’) worden jonge kasteloze meisjes opgedragen of getrouwd aan een Hindoestaanse godheid. Deze meisjes kunnen niet trouwen en worden aanvankelijk gedwongen zich te prostitueren voor mannen uit de hogere priesterkasten, om later verkocht te worden aan bordelen in de grote steden. AIDS tiert mede door dit systeem welig in India. Hoewel het opdragen van een dochter aan de goden in 1982 officieel verboden is, geldt voor het verboden devdasi-systeem wat voor veel van dergelijke wetgeving in India geldt: de handhaving blijft ernstig in gebreke. Daarom is deze vorm van moderne slavernij in veel van de zuidelijke provincies van India nog altijd dagelijkse realiteit.

Horen, zien en zwijgen

Internationaal gezien is de aandacht voor de Dalit-problematiek minimaal. De Indiase regering doet gevallen van kaste-gerelateerde geweldpleging en discriminatie internationaal altijd af als een ‘interne aangelegenheid’, en komt daar mee weg. Tijdens een recente hoorzitting van de Raad voor de Mensenrechten van de V.N. bagatelliseerde de Indiase delegatie het volgens alle mensenrechtenorganisaties gigantische probleem van discriminatie, segregatie en geweld jegens de kastelozen. De Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken bevestigde in antwoord op Kamervragen dat India ook in bilaterale contacten met Europese diplomaten het onderwerp van mensenrechten en kastendiscriminatie hardnekkig vermijdt.

Kocheril Raman NarayananSnelle veranderingen op dit vlak lijken in India dus niet mogelijk, en de hoop is daarom vooral op de Dalits zelf gevestigd. Er zijn gelukkig tekenen dat er verandering mogelijk is, zeker in de grote steden. Zo was de Dalit Kocheril Raman Narayanan tot 2002 president van India. En in mei vorig jaar werd Mayawati Kumari verkozen tot premier van de zeer dichtbevolkte Indiase deelstaat Uttar Pradesh. Kumari is zelf Dalit, voorstander van emancipatie van de kastelozen, en bovendien een vrouw. De machtigste positie in het land, minister-president, is echter nog nooit in handen van een Dalit geweest. Het blijft de vraag of dit snel zal veranderen in een land waar een groot deel van de politieke elite nog altijd afkomstig is uit de bovenste priesters- en heerserskasten.

De oneerlijke wereld van Billy

Fri, 30 May 2008 00:00:00 CEST

De goedkope boekenkast Billy is al sinds zijn introductie in 1978 een hit: tussen 1978 en 2006 verkocht het Zweedse meubelimperium Ikea in totaal 32 miljoen Billy-boekenkasten. De Billy is daarmee de meest verkochte boekenkast ter wereld. Per jaar bezoeken iets meer dan 400 miljoen mensen van Beijing tot Istanboel en van Moskou tot Melbourne een Ikea, en jaarlijks verkoopt Ikea aan deze mensen voor in totaal zo’n 14,8 miljard euro aan spullen.

De Ikea-formule: succes verzekerd

Nieuwe middenklasse: een jong Chinees stel en hun BillyMaar Ikea doet meer dan simpelweg meubels verkopen: wie een kast koopt bij de Ikea draagt uit dat hij tot de groeiende wereldwijde middenklasse behoort. Zolang er in Pittsburgh, Moskou of Shanghai mensen zijn die met weinig geld toch aansluiting zoeken bij de middenklasse, zal er een Ikea zijn. De meubelgigant stunt met prijzen door plat te verpakken en goedkope, nieuwe materialen te gebruiken zoals met plastic versmolten houtschaafsel. Het onveranderlijke Ikea-concept draagt ook bij aan het wereldwijde succes. Alle winkels zijn groot, het assortiment altijd verassend omdat een derde van de vooraad jaarlijks vervangen wordt, en de Zweedse gehaktballetjes die je er kunt eten maken de lange rit naar de Ikea-hal draaglijk en versterken het ‘nette’ Zweedse imago van de keten.
Toch blundert Ikea ook: de introductie in de V.S. verliep zeer moeizaam door het hanteren van Europese maten voor bedden, keukens, en bijvoorbeeld glazen. Daarom kochten Amerikanen aanvankelijk massaal vazen bij Ikea om uit te drinken, aangezien de Europese drinkglazen voor de Amerikaanse worstenvingertjes veel te klein waren. En in Duitsland introduceerde Ikea het kinderbed ‘Gutvik’ wat klinkt als Duits voor ‘goede beurt’.

Een turks gezin bij hun witte Billy.I did it IWAY

Maar veel ernstiger dan dergelijke triviale vergissingen is de behandeling van werknemers bij toeleveranciers van Ikea. In 1998 raakte Ikea wereldwijd in opspraak na het verschijnen van twee spraakmakende documentaires over de wijdverbreide kinderarbeid in de fabrieken van directe leveranciers van Ikea. In Nederland organiseerde de SP maandenlang acties bij de ingangen van Ikea’s waarbij opgeroepen werd geen producten te kopen die door kinderhanden vervaardigd zouden kunnen zijn. Zo’n 50.000 Ikea-klanten steunden het initiatief en Ikea bond uiteindelijk in, wat resulteerde in ‘The Ikea way’, kortweg IWAY, een gedragscode door Ikea opgesteld voor onder andere de omgang van het bedrijf met haar leveranciers. De eisen die Ikea in deze code aan haar leveranciers stelt zijn relatief streng en IWAY wordt dan ook vaak geroemd als schoolvoorbeeld van sociaal en ecologisch verantwoord ondernemerschap.

Chris poseert in Berlijn naast zijn nieuwe Billy.Uit onderzoek uit 2006 blijkt echter dat Ikea zich in heel veel opzichten niet houdt aan haar eigen regels. Hoewel de kinderarbeid grotendeels verdwenen lijkt te zijn, worden de sociale eisen die IWAY stelt in veel gevallen grof overtreden. In fabrieken in India waar voor Ikea geproduceerd wordt blijken werknemers soms zes dagen in de week tot 15 uur per dag in de fabriek te werken voor lage lonen. In Bangladesh blijkt de betaling van het loon vaak erg lang op zich te laten wachten en wordt voor de vele overuren die er gedraaid worden nauwelijks tot geen compensatie geboden. Ikea-leveranciers in India en Bangladesh bedreigen hun werknemers met ontslag als ze zich in vakbonden dreigen te organiseren.

Interne en ‘Externe’ controle

Hoe is dit mogelijk? In IWAY staat namelijk dat Ikea streng zal controleren op naleving van de gedragscode en bovendien dat er externe controle plaats vindt op deze naleving. Controle van leveranciers vindt plaats door zogenaamde ‘audits’, controle-bezoeken aan de leveranciers, waarbij het voornamelijk om de geleverde kwaliteit van goederen gaat. Het grootste gedeelte van deze bezoeken (1012 bezoeken in 2004) wordt uitgevoerd door medewerkers van de lokale aankoopafdelingen van Ikea. Van haar 90.000 werknemers heeft Ikea er vijf in dienst die zich specifiek richten op de controle van de IWAY-regels. Deze controleurs trainen de landelijke aankopers en voerden in 2005 in totaal 53 controlebezoeken uit.

Een bejaarde man in Spanje met zijn BillyDe externe controle verbleekt hierbij. In 2004 vonden er in totaal maar zeven bezoeken aan Ikea-leveranciers plaats door bedrijven als KPMG en PriceWaterhouseCoopers. Hoewel deze namen trots afgedrukt staan in de Ikea-folder over verantwoord ondernemen, mogen deze bedrijven niets openbaar maken en rapporteren zij net als de Ikea-controleurs exclusief aan de top van Ikea. Het heeft er alle schijn van dat IKEA de namen van deze gerenommeerde accountantskantoren vooral gebruikt om een respectabel en onafhankelijk tintje te geven aan wat in essentie interne controles zijn.

Dat de Billy en al die andere Ikea-producten zo goedkoop zijn en daarom zo succesvol, heeft dus niet alleen te maken met intelligente verpakkingen en goedkope materialen. Ikea heeft de afgelopen jaren dan ook niet voor niets het grootste deel van haar productie naar lagelonenlanden in Azië verplaatst: waar in 1997 nog 33% van de productie in Azië plaatsvond, is dat nu meer dan de helft. De echte, sociale kosten van al die spotgoedkope spullen komen terecht bij werknemers van Ikea-leveranciers in India, Bangladesh, China en andere landen.

Elvis leeft!

Mon, 19 May 2008 00:00:00 CEST

Elvis is de King of Rock ’n Roll en vader van de moderne popcultuur. Sinds Elvis heeft de verspreiding van Amerikaanse popmuziek over de hele wereld een grote vlucht genomen. Is er eigenlijk nog iets over van lokale muziekstijlen, of is alle muziek steeds meer op Amerikaanse pop gaan lijken?

Elvis Presley, King of Rock ‘n RollVóór de komst van Elvis was Bing Crosby de populairste Amerikaanse artiest, onder alle leeftijden. Maar bij Elvis zien we voor het eerst een muzikale generatiekloof ontstaan: Bij de jeugd was Elvis veruit het populairst, bij oudere luisteraars was dat Frank Sinatra. De oudere generaties waren geschokt door het seksuele innuendo en de onfatsoenlijke heupbewegingenvan Elvis, terwijl de jeugd uitzinnig enthousiast reageerde op het nieuwe geluid van zijn muziek.

Elvis stond aan de wieg van het ontstaan van een aparte jeugdcultuur waar popmuziek een centrale plaats innam. Deze popcultuur verspreidde zich over de hele wereld en kreeg wereldwijde populariteit. In Europa waren de oudere generaties in het geheel niet te spreken over de voorkeur voor Amerikaanse popmuziek van hun jongere landgenoten. De muziek van Elvis en alles wat er na kwam was on-Europees, wild en primitief. De jongeren dansten er echter niet minder om.

Toch betekent popcultuur niet per se puur Amerikaans cultuurimperialisme. Waar in de jaren vijftig Amerikaanse popmuziek elders vooral driftig geïmiteerd wordt, beginnen er daarna steeds meer eigen, lokale vormen van popmuziek te ontstaan. Een vroeg voorbeeld zijn de Beatles: ze speelden uit de V.S. overgewaaide beatmuziek met een brits tintje en werden grootexporteurs van hun eigen vorm van popmuziek, ook naar Amerika.

One hit wonder: de Senegalese Youssou N’DourDeze trend zette zich steeds verder door. Artiesten uit alle windstreken scoorden hits die ook in Amerika aansloegen: denk bijvoorbeeld aan ABBA in de jaren zeventig, de Duitse formatie Snap! die in 1992 hits scoorden als “Rhythm is a Dancer”, de Senegalese Youssou N’Dour met “7 Seconds” en de Hollandse jongens van Golden Earring die een internationale hit scoorden met “Radar Love”.
In de 21e eeuw zette deze internationalisering van de popmuziek definitief door met hits van over de hele wereld, van het Russische Tatu “All the things she said” tot de Colombiaanse Shakira en – niet eens Engelstalig maar toch overal een hit – “Dragostea din tei” uit Moldavië. Van een muzikaal eenrichtingsverkeer vanuit Amerika is dan ook allang geen sprake meer. Toch sluit al deze muziek aan op bestaande popmuziek en wordt er niet of nauwelijks gebruik gemaakt van traditionele instrumentatie. ABBA is niet typisch Zweeds en Golden Earring niet typisch Nederlands. Heeft deze popmuziek dan alle traditionele muziek die overal ter wereld oorspronkelijk gespeeld werd verdreven?

Jiang Zhen Wei uit Shanghai: “When my baby left me…”In zekere zin wel. Echt traditionele muziek is overal ter wereld in het defensief gedreven. De globale popmuziek doet wereldwijd haar invloed gelden en er ontstaan allerlei vormen van lokale popmuziek door de combinatie van traditionele instrumenten, ritmes en zangstijlen met ‘moderne’, westerse instrumenten, stijlen en technologie. Maar dit proces van verandering en aanpassing is al eeuwen oud en is eigenlijk een normale eigenschap van volksmuziek. Het ontstaan van allerlei lokale vormen van popmuziek, of dan nu Japanse J-pop, Oost-Europese balkanbeat, Afrikaanse afropop of Zuid-Amerikaanse Latin-pop is, illustreert dan ook de vitaliteit van lokale muzieksoorten.

Toen we in de uitzending van Metropolis onze correspondenten dan ook vroegen wat in hun land de nummer 1 hit was, kwamen er vanuit de hele wereld allemaal sterk verschillende liedjes terug: van tranentrekkers uit de Balkan tot vrolijke gospel uit Zambia. Overal ter wereld heeft veel van de populairste muziek nog altijd een sterk nationaal of regionaal karakter, ondanks het gebruik van westerse instrumenten en stijlen. En het voortbestaan van die diversiteit is maar goed ook. Je moet er toch niet aan denken dat iedereen in een Elvis-pak de hele dag “Heartbreak Hotel” zou zingen?

Het spel of de knikkers

Fri, 16 May 2008 00:00:00 CEST

Of het nu om hanengevechten, worstelende Indiaanse vrouwen, illegale kaartspellen op straat of honden- en paardenraces gaat: er wordt grof geld ingezet op de uitkomst. Waar je ook komt, overal ter wereld zijn mensen dol op gokken. Soms zelfs veel meer dan eigenlijk goed voor ze is.

Gokken is tijdloos

Gokken is van alle tijden: pokeraars in de 19e eeuwGokken is dan ook van alle plaatsen en tijden. In Mesopotamië, het huidige Irak, zijn bijna vijfduizend jaar oude dobbelstenen gevonden. Gokken wordt genoemd in Chinese bronnen uit de zesde eeuw voor Christus en gokken bij het dobbelspel was in het oude Rome ten tijde van de republiek al zo’n groot probleem dat het verboden werd.
De negatieve effecten die gokken kan hebben op de samenleving waren dan ook vroeg bekend. Het is niet voor niets dat regeringen en religieuze autoriteiten al sinds mensenheugenis gokken verbieden en ontmoedigen. Meestal met weinig effect: ondanks het verbod was Augustus, de eerste Romeinse Keizer, bijvoorbeeld dol op gokken en hij dobbelde dan ook vaak in het keizerlijk paleis met zijn familie om geld.

Probleem en melkkoe tegelijk

De stad Las Vegas in Nevada leeft van haar casino’sTegenwoordig wordt gokken in het westen zelfs gezien als een verslaving en mensen die veel van hun geld vergokken worden als een patiënt gezien: ze lijden aan de psychische aandoening ‘pathologisch gokken’, een ‘stoornis in de impulsbeheersing’.
In heel veel landen is gokken dan ook streng aan banden gelegd. In de Verenigde Staten stond de staat Nevada lange tijd bekend als de enige staat waar gokken legaal was, wat resulteerde in heel veel geld in de staatskas en de opbloei van Las Vegas, tot voor kort casino-hoofdstad van de wereld. Hoewel gokken in het westen dus al snel als een probleem wordt gezien, verdienen overheden ondertussen heel veel geld aan het uitgeven van goklicenties en het monopoliseren van (staats)loterijen.

Maar het nieuwe Vegas ligt voor de kust van China: MacauZo verdienen lokale en staatsoverheden in de Verenigde Staten ongeveer 5.2 miljard dollar per jaar aan goklicenties en belasting op casino-inkomsten. In totaal maakten casino’s,bookmakers en loterijen in de V.S. in 2005 bijna 85 miljard dollar winst. In veel landen is gelegaliseerd gokken dan ook een welkome bron van inkomsten voor overheden. Het gokparadijs Macau voor de kust van China, ook wel het nieuwe Las Vegas genoemd, haalt 70 procent van haar inkomsten uit de gokindustrie, draaiende gehouden door de horden Chinese toeristen die jaarlijks op de casino’s en gokpaleizen afkomen.Het hoeft ook niet te verbazen dat overheden overal ter wereld proberen het steeds populairder wordende internetgokken aan banden te leggen.
Alleen al in het online pokeren gaat naar schatting zo’n 2,4 miljard dollar per jaar om, een bedrag dat ieder jaar stijgt. De anonieme aard van het internetgokken maakt het bovendien bij uitstek geschikt voor het witwassen van geld. Bovendien levert online gokken het gevaar op van de ‘stille verslaafde’: de anonimiteit en privacy van het internet maken het voor een gokverslaafde nog gemakkelijker om door te gaan met gokken waar hij al lang had moeten stoppen. Het aan banden leggen van internetgokken is in de praktijk echter moeilijk voor elkaar te krijgen en in veel gevallen loopt de wetgever hopeloos achter op de laatste ontwikkelingen.

Het blijft gokken

Hanengevecht in Nicaragua. Hanengevechten waren
vroeger ook bij ons populair, maar zijn al lang verboden.Het gokken zelf laat zich dus moeilijk aan banden leggen: mensen vinden overal ter wereld weer verschillende manieren om onder wetgeving uit te komen. Neem hanengevechten, die in Nicaragua zo populair zijn: tot in de negentiende eeuw waren hanengevechten ook in Europa populair. Toen deze verboden werden, verschoof de aandacht van gokkers simpelweg naar andere, minder bloedige honden- of paardenraces en sportwedstrijden. Vooral in de Engelssprekende wereld is dit zogenaamde sports betting immens populair, maar ook daarbuiten is het wedden op sportuitslagen in speciaal daarvoor ingerichte cafés aan een opmars bezig. In Bolivia wordt gegokt op de uitslag van traditionele worstelpartijen tussen indiaanse vrouwen, en in India op de uitslag van een primitief soort golf, gespeeld met stenen en stokken. De manier waarop er gegokt wordt verschilt overal ter wereld, maar gokkers zijn er overal. En dat zal niet zo snel veranderen.

Taxi!

Fri, 02 May 2008 00:00:00 CEST

Taxichauffeurs zijn de ogen en de oren van hun stad. Vanuit hun bestuurdersstoel zijn zij direct betrokken bij alles wat zich op straat afspeelt, bij dag en bij nacht. Op hun achterbank nemen allerlei mensen plaats en die nemen vaak geen blad voor de mond. Taxichauffeurs kunnen dus bij uitstek een beeld geven van de moderne stad: als er iemand weet wat er speelt op straat, is het de taxichauffeur wel. Maar bestaat er wel zoiets als ‘de’ moderne stad?

De taxi van meneer Dai in ShanghaiIn verschillende delen van de wereld liggen er heel andere sociale en economische factoren ten grondslag aan de vorming, groei en bevolkingssamenstelling van steden, tegelijkertijd lijken mensen overal ter wereld dezelfde spullen in dezelfde winkelketens te kopen en zou je kunnen spreken van de totstandkoming van een globale stadscultuur. Neem daarbij wereldwijde cultuurverschillen mee en het beeld dat oprijst uit de Metropolis-portretten van taxichauffeurs is er toch vooral een van grote verschillen tussen moderne steden: de mensen op de achterbank in Kaboel lijken zich met hele andere dingen bezig te houden dan taxiklanten in Moskou of Montreal.

De illegale taxi van Elvis uit Skopje, in MacedoniëEn ook de taxi’s zelf veranderen: het verschil tussen de nette taxi’s in het financiële centrum van Frankfurt en de illegale ‘hacks’ die in gebruik zijn in de slechte buurten van Baltimore is gigantisch: zo gereguleerd als de taximarkt in veel westerse landen is, zo chaotisch en ongeregeld is het in veel andere landen. Neem Elvis, een illegale Roma taxichauffeur uit Macedonië, die zijn taxibordje achterin zijn auto bewaart uit angst voor de politie. Hij rijdt vooral ’snachts omdat de kans dat hij aangehouden wordt dan kleiner is. Een groot verschil met de taxichauffeur uit Milaan die zich juist stoort aan zijn medeweggebruikers die zich niet aan de regels houden. Ook binnen landen zijn er grote verschillen tussen steden onderling: neem een taxi in de buurt van de universiteit in een studentenstad en laat je afzetten in een achterstandswijk van een industriestad en het verschil bevolkingssamenstelling wordt al snel duidelijk. Steden die uiteenlopende functies hebben vertonen ook sterk uiteenlopende beelden.

Ook taxi’s: tuk tuks op een rij in BangkokTel daarbij wereldwijde cultuurverschillen op en het wordt heel moeilijk om vol te houden dat er zoiets bestaat als ‘de’ moderne stad. Toch zijn er ook grote overeenkomsten tussen metropolen wereldwijd: werp een blik in een winkelstraat in Shanghai of in Chicago en je vindt er veel identieke winkelketens. De wereldwijde economische globalisering heeft in de grote steden het sterkste homogeniserende effect op het straatbeeld.

Daarnaast is er nog het gelijktrekken van verkeersregels en bewegwijzering over de hele wereld: er bestaat binnen de Wereldgezondheidsorganisatie duidelijke consensus over wat veilige weginrichting is en wat de duidelijkste verkeersborden zijn. Vandaar dat taxichauffeurs in Shanghai voor hetzelfde rode stop-bord stoppen als hun collega’s in Madrid. Maar hoe veel de straten waar ze doorheen rijden ook op elkaar lijken: de mensen op de achterbank zijn overal verschillend.

De een zijn dood…

Fri, 25 Apr 2008 00:00:00 CEST

In Suriname wordt een dode dansend naar zijn graf gedragen, begeleid door vrolijke blaasmuziek. In de traditionele luchtbegrafenissen van Tibet wordt het dode lichaam aan stukken gesneden en aan de gieren gevoerd. En in Brazilië kun je professionele ‘carpideiras’ betalen om op een begrafenis een flink potje te janken. De rituelen die gepaard gaan met de dood zijn overal ter wereld heel erg verschillend.

Een kerkhof voor armen in Zuid-Afrika.Cremeren, begraven, met of zonder kist, reinigen, balsemen, expressieve of juist ingetogen rouwrituelen: iedere cultuur heeft eigen manieren om met de dood en haar doden om te gaan. In de Chinese cultuur is het bijvoorbeeld traditioneel gebruikelijk om de doden te begraven, maar dit is officieel verboden sinds de communisten de macht overnamen in 1949: het verplichtstellen van crematies had tot doel het vrijmaken van kerkhoven voor andere doeleinden en het onderdrukken van de zeer uitgebreide traditionele Chinese begrafenisrituelen. In het westen zien we ook verschuiving naar steeds meer crematies en minder begraffenissen, zeker sinds 1963, toen de paus het verbod op crematie voor katholieken ophief. In India is het de norm om dode lichamen te verbranden: als een familie te arm is om voldoende hout te betalen voor een volledige crematie, verbranden ze liever het lichaam deels: een begrafenis is bijna nooit een optie, want verboden in de Hindoestaanse traditie.

Religies hebben grote invloed op de manier waarop mensen begraven worden. Aangezien het beeld van het leven na de dood per religie verschilt, verschilt ook de aard en vorm van de begrafenisrituelen die de overgang naar het hiernamaals moeten symboliseren. Bij religies waarin reïncarnatie centraal staat, zoals hindoeïsme en boeddhisme, sluit de aard van de rituelen aan op de reïncarnatiegedachte. Crematie van het stoffelijk overschot heeft sterk de voorkeur omdat het algemene geloof is dat de ziel pas aan een nieuw leven kan beginnen als het oude lichaam volledig van de aardbodem verdwenen is. Joden geloven daarentegen juist dat bij verbranding de ziel te weinig tijd krijgt om van het lichaam los te komen, en crematie is in het Joodse geloof dan ook verboden, net als bij islamieten.

Goliath Casket maakt extra grote kisten voor dikke doden.Begrafenissen zijn dus overal ter wereld anders. Maar waar je ook kijkt op de wereld, overal zijn mensen die er iets aan verdienen. Want geld moet rollen, natuurlijk, ook als het met de dood te maken heeft: voor een paar pesos huilen of bidden oude vrouwtjes voor de doden op het kerkhof in La Paz. In Ghana boeren de bouwers van extravagante grafkisten in alle vormen, kleuren en maten uitzonderlijk goed, net als het bedrijf Goliath Casket in de Verenigde Staten, dat zich specialiseert in gigantische massief stalen grafkisten voor veel te dikke doden.

Ondanks de grote wereldwijde verschillen in de manier waarop mensen afscheid nemen van hun doden, is er één ding in ieder geval overal hetzelfde: overal zijn er mensen dagelijks bezig een centje over te houden aan de dood.

Verkeerschaos

Fri, 18 Apr 2008 00:00:00 CEST

Het was een van de meest bekeken filmpjes op het internet vorig jaar: een team van jonge blonde vrouwen die topless langs de weg staan om met snelheidsborden de weggebruiker aan de snelheidslimiet te herinneren. Het liep storm op dit nieuwsfilmpje op de normaal altijd zo rustige site van de RFSF, de Deense raad voor verkeersveiligheid.

De Speed Bandits: een fictieve actie met feitelijk effect.De acties van deze Speed Bandits waren volgens de verslaggever in het filmpje meer dan succesvol: op de wegen waar de dames postten ontstonden lange files door langzaam voorbijrijdende en stilstaande automobilisten. Later bleek het filmpje door de RFSF in scene gezet, maar de tijdens het filmen gecreëerde opstoppingen waren een tastbaar effect van de aanwezigheid van de schaargeklede blondines.
In La Paz, Bolivia doet men op een iets minder rechtstreeks tot de verbeelding sprekende manier hetzelfde: meisjes verkleed als zebra’s worden ingezet om weggebruikers aan de verkeersregels te herinneren. Dergelijke acties, al dan niet topless uitgevoerd, zijn namelijk hard nodig. Het verkeer is een van de grootste doodsoorzaken ter wereld.

Verkeersveiligheid wereldwijd

Verkeersongelukken zijn de grootste door mensen
veroorzaakte doodoorzaak ter wereld.Ieder jaar vallen er wereldwijd 1,2 miljoen doden in het verkeer, en raken er zo’n 50 miljoen mensen gewond, dat zijn 136 doden per uur. Verkeersongevallen zijn daarmee wereldwijd de grootste door mensen veroorzaakte doodsoorzaak, vóór zelfmoord (90 doden per uur) en gewapende conflicten (30 doden per uur). Door de snelle toename van het autogebruik wereldwijd zijn verkeersongelukken de afgelopen jaren de belangrijkste doodsoorzaak voor jongeren tussen de 15 en 20 jaar geworden.
Uit onderzoek van de Wereldgezondheidsorganisatie blijkt dat Latijns-Amerika veruit de gevaarlijkste wegen heeft: meer dan twintig verkeersdoden per 100.000 inwoners is in veel Latijns-Amerikaanse landen gebruikelijk, bijna vier keer zoveel als in Nederland. Elders in de wereld zijn slechts de wegen in Thailand en Zuid-Korea van een vergelijkbare onveiligheid.
In vergelijking met dit soort landen is het aantal verkeersdoden in de rijkste een meest gemotoriseerde landen erg laag. Naast de vanzelfsprekende oorzaken als het verschil in kwaliteit en veiligheid van de auto’s zelf en de gebrekkige of totaal afwezige controle op naleving van de verkeersregels in sommige landen, spelen ook de kwaliteit van de wegen en rijopleidingen een belangrijke rol. De combinatie hiervan zorgt ervoor dat er in een land als China per 1000 auto’s bijna tien keer zoveel doden vallen als in het grootste autoland ter wereld, de Verenigde Staten.

De prijs van een rijles

Het omkopen van een agent voor een rijbewijs noemt men
in Nicaragua “de beet”.Het grote aantal verkeersdoden in een land als Nicaragua kan niet los gezien worden van het gebrek aan rijopleiding in dit land. Het halen van je rijbewijs op de officiële manier kost in Nicaragua ongeveer 25 euro, en zo’n 20 bezoekjes aan het politiebureau. Maar het is ook mogelijk, en heel gebruikelijk, om een politieagent om te kopen zodat je zonder ook maar één rijles te volgen met een rijbewijs het politiebureau uit kunt lopen. Het is logisch dat de mensen die zonder enige instructie of rijexamen de weg op gaan, meer brokken maken dan mensen die verplicht zijn een uitgebreide, peperdure rijopleiding te ondergaan.
Maar is een langdurige en peperdure rijopleiding zoals in Nederland wel dé garantie voor grotere wegveiligheid? In de staat Alabama in de Verenigde Staten betaal je in totaal 51 dollar voor de officiële gedeelten van je rijexamen: 5 dollar voor je theorie, 23 dollar voor je Learner’s Permit waarmee je onder begeleiding van een meerderjarige zelfstandig het autorijden mag oefenen, en vervolgens 23 dollar voor je rijexamen en het behalen van je volledige rijbewijs. Hoewel je in veel grotere staten als Californië een meer Europees systeem hebt waarbij je rijlessen moet volgen bij een officiële instructeur. Maar deze lessen zijn niet zo peperduur als in veel Europese landen: je bent zelfs in het relatief dure Californië meestal rond de 500 dollar kwijt aan het hele pakket, inclusief afrijden en het verkrijgen van je officiële papiertje.

In armere landen heeft de verkeerspolitie het vaak moeilijk.Hoewel Amerikanen in veel staten zichzelf mogen leren rijden zonder rijinstructeur, staan ze bekend om hun hoffelijke rijgedrag. De cijfers voor Amerikaanse verkeersdoden zijn maar iets hoger dan in Europa, terwijl de Verenigde Staten het grootste aantal auto’s per inwoner heeft. Dit heeft veel te maken met de kwaliteit van de Amerikaanse infrastructuur. Naast een goede rijopleiding zijn een goede infrastructuur en handhaving van de regels misschien zelfs belangrijker.

In veel armere landen is dit vaak een probleem: de staat van de wegen loopt altijd achter op de grote hoeveelheid verkeer die de wegen moeten verwerken en voor verkeershandhaving is al helemaal geen geld beschikbaar. Dit soort landen hebben dus nog een lange weg te gaan naar meer veiligheid op de wegen. De vraag is echter wel of het duur maken van het rijbewijs zoals in west-Europa de meest verkieslijke route naar minder ongelukken is: een gedegen rijopleiding hoeft niet duur te zijn, en veilige wegen en ‘meer blauw op straat’ zijn minstens even belangrijk.

Meisjes van vijftien: achtergronden

Fri, 11 Apr 2008 00:00:00 CEST

Becky uit het Engelse Leeds is vijftien jaar oud. Zoals zoveel tieners in Groot-Brittannië, moet ze een schooluniform aan. Daar is ze niet bepaald blij mee: “Niemand vindt het schooluniform leuk. We krijgen niet de kans om onszelf in onze kleding uit te drukken. Maar we proberen natuurlijk wel een beetje te rebelleren.”

Opstandigheid

Becky uit Leeds: “ik probeer een individu te zijn.”“Een beetje rebelleren”, het typeert de westerse omgang met de puberteit. Ook in Nederland ziet men de puberteit als een wat opstandige periode in het leven waarin het kind zijn of haar persoonlijkheid vormt. Becky’s opvoeding is een goed voorbeeld van deze westerse opvatting waarin het ontwikkelen van een eigen identiteit centraal staat: “Ik probeer een individu te zijn, zo zou ik mezelf graag beschrijven,” vertelt ze vanachter haar drumstel.
Ouders in het westen hebben onder invloed van ontwikkelingspsychologen en pedagogen een zekere mate van rebellie bij hun puberende dochters geaccepteerd, en ook het ontwikkelen van een eigen vriendinnengroep geldt in het westen als belangrijk voor puberende meisjes. Men gunt hen hier dan ook een grote mate van privacy.

Geen tijd voor puberteit

Aisha uit Ghana werkt lange dagen voor een schamel loon.Het beeld van opgroeiende pubermeisjes in niet-westerse landen is nogal eens anders: of het nu gaat om de grote toename van tienerzwangerschappen in Brazilië, het benauwende leven van pubers op streng-Islamitische madrassa’s in Indonesië, of om jonge tienermeisjes die in Afrika in ruil voor een paar koeien uitgehuwelijkt worden aan vele malen oudere mannen: veel tijd voor een uitgebreide puberteit lijken deze kinderen vaak niet te hebben.
Volgens sommige psychologen uit de niet-westerse wereld is dit beeld van de puberteit als tijd van worsteling en opstand dan ook veel te westers: Neem bijvoorbeeld de jonge Filippijnse tienermeisjes die huis en haard verlaten om overzees geld te verdienen voor hun familie. Of de grote meerderheid van tieners in India, die vrijwillig en gedwee een door hun ouders gearrangeerd huwelijk accepteert. Ook in het Midden-Oosten leven tieners een sterk door hun ouders gereguleerd leven. In Brazilië zien we weer een heel ander fenomeen: zo heeft één op de tien Braziliaanse meisjes tussen de vijftien en negentien al twee of meer kinderen, iets waar menig twintiger in het westen nog van huivert.

Tienermoeders

Naar school gaan zoals de vijftienjarige Menina zit er
voor veel zwangere leeftijdsgenotes niet meer in.Dergelijke tienerzwangerschappen zijn in veel arme landen een groot probleem, en in Brazilië al helemaal. Hier nam tussen 1990 en 2000 het aantal zeer jonge tienermoeders met 93,7% toe. Uit een onderzoek onder meisjes in de sloppenwijken van de Braziliaanse stad Recife blijkt dat tienermoeders minder snel verwachten verder te komen in de maatschappij dan hun kinderloze leeftijdsgenoten en bovendien dat ze veel minder verwachten van hun vaders en de vaders van hun kinderen.
Ook Luciana, een zestienjarige Braziliaanse moeder uit Rio de Janeiro, rekent op weinig steun van de vader van haar kind: een jongen van achttien die al twee kinderen bij twee andere vriendinnen heeft. In haar kleine huis in de favela’s wordt Luciana vooral omringd door andere jonge moeders: een buurvrouw, een schoonzus, en de vrouw van haar neef. Luciana’s moeder helpt haar zodat Luciana zelf in de avonduren nog naar school kan. Ze heeft hiermee geluk, want voor zo’n 40% van de Braziliaanse tienermoeders betekent de geboorte van het kind het einde van de schoolcarrière. Vergeleken met het onbezorgde schoolleven en de onschuldige naïviteit van haar Duitse leeftijdsgenote Freya is een meisje als Luciana gedwongen razendsnel volwassen te worden.

Puberteit: een gedeelde ervaring

Ondanks alle verschillen lijken tieners meer op elkaar.Toch zijn er ook grote overeenkomsten tussen pubers wereldwijd. Onderzoek uit Soweto in Zuid-Afrika laat zien dat depressies en emotionele problemen onder jongeren in Zuid-Afrika even vaak voorkomen als in het westen. Depressiviteit, ooit vooral gezien als een westerse welvaartsziekte, komt dus niet alleen voor bij verwende westerse pubers maar ook bij tieners in de townships van Soweto.
Er zijn meer van zulke trends: door verbeteringen in voeding komen kinderen overal ter wereld steeds vroeger en steeds meer rond dezelfde leeftijd in de puberteit. Steeds vaker blijven kinderen ook in hun puberjaren naar school gaan, en de verschillen in opleidingsniveau tussen meisjes en jongens worden steeds kleiner. Meer pubers wonen in steden of verhuizen in de loop van hun tienerjaren naar steden, waar ze vaker in contact komen met leeftijdgenoten van verschillende culturele achtergronden. Ook zeer opvallend is dat de meeste pubers seks voor het huwelijk niet of nauwelijks afkeuren, dit ondanks de grote wereldwijde verschillen in seksuele moraal.

Sweet fifteen

Hoewel een beetje puberrebellie dus lang niet overal gewaardeerd wordt, zijn de levens en ervaringen van meisjes van 15 globaal gezien toch steeds meer op elkaar gaan lijken. Dit zie je terug als je inzoomt op de individuele levens van tienermeisjes: zowel bij de Engelse Becky achter haar drumstel, de Indonesische Ardini die op haar Islamitische madrassa liedjes van Green Day speelt, als bij de Braziliaanse rumbakoningin Menina die staat te dansen op haar carnavalswagen.

Een rondje overgewicht: achtergronden

Fri, 04 Apr 2008 00:00:00 CEST

Op een zonnige zondag in maart wilde Manuel Uribe uit Monterray in Mexico met zijn vriendin gaan picknicken in het park. Op zich niets bijzonders, ware het niet dat Uribe twee jaar geleden met 560 kilo officieel de dikste man ter wereld was en nu nog altijd meer dan 360 kilo weegt. Onder grote publieke belangstelling werd hij met een vorkheftruck in een gehuurde vrachtauto geplaatst, onder een constructie van staal en zeildoek die hem tegen de zon moest beschermen.

Helaas voor Uribe scheurde het zeildoek onderweg af door een botsing met een laag viaduct, waardoor zijn bloeddruk zo sterk verlaagde dat het door zijn arts niet meer veilig werd geacht verder te rijden. De meer dan mollige Mexicaan hoopt nu op zijn verjaardag in juli alsnog een succesvolle picknickpoging te wagen.

Obesitas: een wereldwijd probleem

Obesitas was ooit een “Amerikaanse ziekte”, maar is
nu een internationaal probleem.Manuel Uribe is een extreem voorbeeld van de verandering van obesitas van een probleem van de rijkste landen in een wereldwijde epidemie. In 2005 kampten volgens de Wereld Gezondheidsorganisatie wereldwijd 1,6 miljard volwassenen met overgewicht. Van deze mensen hadden er minstens 400 miljoen een ernstig overgewicht, wat betekent dat hun BMI (Body Mass Index) hoger dan 30 was. Voor 2015 projecteert de Wereldgezondheidsorganisatie dat zo’n 2,3 miljard volwassenen overgewicht zullen hebben en 700 miljoen daarvan zullen kampen met een ernstig overgewicht.
Ook in landen met een laag en gemiddeld nationaal inkomen neemt het overgewicht dramatisch toe, met name in de grote steden. In veel gevallen komen in dit soort landen ondervoeding en overgewicht gelijktijdig voor, wat in Zuid-Afrika bijvoorbeeld leidt tot de bizarre situatie dat er jaarlijks evenveel mensen overlijden aan ondervoeding als aan ziekten die verband houden met overgewicht. Obesitas is daarmee veranderd van een welvaartsprobleem dat voornamelijk in het rijke Westen bestond, tot een wereldwijd probleem dat een steeds groter gevaar vormt voor de volksgezondheid.

McDiet

Overal ter wereld raakt vet voedsel in zwang.Er zijn twee oorzaken voor de snelle toename van het aantal obesitas-gevallen: allereerst is er de wereldwijde verschuiving in dieet van meer traditionele voedingspatronen naar een westers “McDieet” met hoge vetgehaltes, veel suikers en veel energiewaarde. Maar dit is niet het enige probleem. Mensen die veel bewegen kunnen relatief veel vet verwerken, zonder dik te worden: huisvrouwen aten in de jaren vijftig meer calorieën dan nu, maar toch kampen er tegenwoordig meer vrouwen met overgewicht.
Er is dus nog iets anders aan de hand: overal ter wereld bewegen mensen steeds minder. Eenvoudige dagelijkse werkzaamheden zijn vereenvoudigd, men maakt overal meer gebruik van de auto en het aantal kantoorbanen neemt wereldwijd toe. De combinatie van deze oorzaken heeft geleid tot de wereldwijde toename van ernstig overgewicht.

Dik zijn is fijn

Deborah uit Congo heeft geen moeite met haar gewicht:
“Een dikke vrouw is een gerespecteerde vrouw.”Maar er zijn ook grote verschillen tussen landen. Zo zijn er landen waar de obesitas-cijfers voor vrouwen en voor mannen sterk uiteenlopen. In het Caribische gebied, waar obesitas sinds de jaren tachtig met 400% is toegenomen, en ook in steeds meer Afrikaanse en Arabische landen rijzen de cijfers voor overgewicht van vrouwen de pan uit. Caribische vrouwen zijn dan ook vaker te dik dan vrouwen uit het rijkere westen. Dit terwijl obesitas onder mannen in deze landen vaak onder het westerse gemiddelde blijft.
In Mauritanië geldt zwaarlijvigheid nog altijd als schoonheidsideaal voor vrouwen. Een dikke vrouw, zo is de heersende opvatting, wordt goed verzorgd door haar man. Een generatie terug werd nog één derde van de vrouwen in Mauritanië als kind onder dwang vetgemest, nu zijn dat er nog altijd één op de tien. Er bestaan op het platteland zelfs “fat farms” waar ouders hun jonge kinderen onder de hoede van professionele vetmesters brengen.
Ook in Latijns Amerika en het Caribisch gebied geldt overgewicht niet als iets negatiefs. In tegenstelling tot de westerse norm is slankheid hier geen ideaal: in Bolivia vindt men dat een goed gevulde vrouw beter kinderen kan baren, en in Nicaragua waardeert men dikke vrouwen omdat zij eerst aan hun familie denken en dan pas aan hun figuur.

Gezonder leven

Er zijn in armere delen van de wereld sterke culturele invloeden die zwaarlijvigheid in de hand werken. Toch begint ook daar door te dringen dat de toename van aan vetzucht gelieerde ziekten de druk op toch al overbelaste medische voorzieningen nog verder op zal voeren. De Wereld Gezondheidsorganisatie lanceerde daarom in 2004 de “Global Strategy on Diet, Physical Activity and Health”. De boodschap is duidelijk: obesitas is ook in armere landen een probleem en moet bestreden worden door voorlichting en het bevorderen van een gezonde levensstijl. Voor een man als Manual Uribe is zulke voorlichting niet meer nodig: hij verloor de afgelopen twee jaar al 200 kilo en hij is hard bezig om er nog eens 200 kwijt te raken.