Taxichauffeurs zijn de ogen en de oren van hun stad. Vanuit hun bestuurdersstoel zijn zij direct betrokken bij alles wat zich op straat afspeelt, bij dag en bij nacht. Op hun achterbank nemen allerlei mensen plaats en die nemen vaak geen blad voor de mond. Taxichauffeurs kunnen dus bij uitstek een beeld geven van de moderne stad: als er iemand weet wat er speelt op straat, is het de taxichauffeur wel. Maar bestaat er wel zoiets als ‘de’ moderne stad?
De taxi van meneer Dai in ShanghaiIn verschillende delen van de wereld liggen er heel andere sociale en economische factoren ten grondslag aan de vorming, groei en bevolkingssamenstelling van steden, tegelijkertijd lijken mensen overal ter wereld dezelfde spullen in dezelfde winkelketens te kopen en zou je kunnen spreken van de totstandkoming van een globale stadscultuur. Neem daarbij wereldwijde cultuurverschillen mee en het beeld dat oprijst uit de Metropolis-portretten van taxichauffeurs is er toch vooral een van grote verschillen tussen moderne steden: de mensen op de achterbank in Kaboel lijken zich met hele andere dingen bezig te houden dan taxiklanten in Moskou of Montreal.
De illegale taxi van Elvis uit Skopje, in MacedoniëEn ook de taxi’s zelf veranderen: het verschil tussen de nette taxi’s in het financiële centrum van Frankfurt en de illegale ‘hacks’ die in gebruik zijn in de slechte buurten van Baltimore is gigantisch: zo gereguleerd als de taximarkt in veel westerse landen is, zo chaotisch en ongeregeld is het in veel andere landen. Neem Elvis, een illegale Roma taxichauffeur uit Macedonië, die zijn taxibordje achterin zijn auto bewaart uit angst voor de politie. Hij rijdt vooral ’snachts omdat de kans dat hij aangehouden wordt dan kleiner is. Een groot verschil met de taxichauffeur uit Milaan die zich juist stoort aan zijn medeweggebruikers die zich niet aan de regels houden. Ook binnen landen zijn er grote verschillen tussen steden onderling: neem een taxi in de buurt van de universiteit in een studentenstad en laat je afzetten in een achterstandswijk van een industriestad en het verschil bevolkingssamenstelling wordt al snel duidelijk. Steden die uiteenlopende functies hebben vertonen ook sterk uiteenlopende beelden.
Ook taxi’s: tuk tuks op een rij in BangkokTel daarbij wereldwijde cultuurverschillen op en het wordt heel moeilijk om vol te houden dat er zoiets bestaat als ‘de’ moderne stad. Toch zijn er ook grote overeenkomsten tussen metropolen wereldwijd: werp een blik in een winkelstraat in Shanghai of in Chicago en je vindt er veel identieke winkelketens. De wereldwijde economische globalisering heeft in de grote steden het sterkste homogeniserende effect op het straatbeeld.
Daarnaast is er nog het gelijktrekken van verkeersregels en bewegwijzering over de hele wereld: er bestaat binnen de Wereldgezondheidsorganisatie duidelijke consensus over wat veilige weginrichting is en wat de duidelijkste verkeersborden zijn. Vandaar dat taxichauffeurs in Shanghai voor hetzelfde rode stop-bord stoppen als hun collega’s in Madrid. Maar hoe veel de straten waar ze doorheen rijden ook op elkaar lijken: de mensen op de achterbank zijn overal verschillend.
